22 Ağustos 2026 tarihli İşkolları Yönetmeliği değişikliğinin belediye toplu taşıma şirketleri, işkolu tespiti, sendikal yetki ve toplu iş sözleşmeleri bakımından uygulama sonuçları.
Düzenleme neyi değiştirdi?
22 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliği değişikliği; belediyeler ve belediye bağlantılı şirketler tarafından yürütülen kara yolu toplu taşıma faaliyetlerinin işkolu sınıflandırmasını yeniden gündeme getirdi.
Düzenleme; yalnızca toplu taşıma araçlarıyla gerçekleştirilen yolcu taşımacılığını değil, araç ve sistemlerin bakım ve onarımının yapıldığı işyerlerini, durak ve terminallerde yürütülen işleri ve terminal işletmeciliğini de ilgilendiriyor.
22 Ağustos 2026 tarihli ve 33348 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle İşkolları Yönetmeliği’nin EK-1’inde bulunan 15 numaralı “Taşımacılık” işkolu tablosuna yeni bir satır eklendi.
Yeni düzenleme kapsamında;
- Otobüs ve benzeri toplu taşıma araçlarıyla yürütülen yolcu taşımacılığı,
- Bu araç ve sistemlerin bakım ve onarımının yapıldığı işyerleri,
- Durak ve terminallerde yürütülen işler,
- Terminal işletmeciliği,
- Belediyeler, belediyelerin bağlı kuruluş ve işletmeleri ile bunların doğrudan veya birlikte sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketler tarafından gerçekleştirilen kara yolu toplu taşıma faaliyetleri
taşımacılık işkolu tablosunda açık biçimde düzenlendi.
Değişiklik, 22 Ağustos 2026 tarihinde, yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.
Yalnızca NACE koduna bakılması yeterli mi?
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’na göre bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de asıl işin girdiği işkolundan sayılır.
Dolayısıyla SGK işyeri kodu, vergi levhası veya ticaret sicilindeki faaliyet konusu önemli olmakla birlikte, işkolunun belirlenmesinde tek başına yeterli değildir. İşyerinde fiilen yürütülen asıl iş, işyerinin organizasyon yapısı ve diğer faaliyetlerin asıl işle ilişkisi birlikte incelenmelidir.
İşkolları Yönetmeliği uyarınca Bakanlık; SGK işyeri tescil bilgilerini, vergi levhasını, ticaret sicili kayıtlarını ve meslek kuruluşlarında bulunan bilgileri göz önünde bulundurur. Gerektiğinde işverenden veya ilgili kurumlardan bilgi ve belge isteyebilir, ilgilileri toplantıya çağırabilir ve işyerinde inceleme yapabilir.
Yeni faaliyet satırının belirli bir NACE koduyla sınırlandırılmamış olması, fiilen yürütülen faaliyetin değerlendirilmesini daha da önemli hâle getirmektedir.
Hangi işyerleri öncelikle inceleme yapmalı?
Düzenlemeden öncelikle etkilenebilecek yapılar şunlardır:
- Belediye otobüs işletmeleri,
- Belediye iştirakleri tarafından işletilen toplu taşıma şirketleri,
- Bir veya birden fazla belediye kuruluşunun çoğunluk payına sahip olduğu kara yolu toplu taşıma şirketleri,
- Toplu taşıma araçlarının ve sistemlerinin bakım ve onarımını gerçekleştiren birimler,
- Otobüs durakları ve terminallerinde faaliyet gösteren operasyon birimleri,
- Terminal işletmeleri.
Ancak adı geçen her şirketin bütün faaliyetlerinin kendiliğinden taşımacılık işkoluna geçtiği söylenemez.
Özellikle birden fazla alanda faaliyet gösteren belediye şirketlerinde; toplu taşıma, bakım, terminal, otopark, temizlik, güvenlik ve diğer hizmetlerin aynı işyeri organizasyonu içerisinde mi yoksa hukuken ayrı işyerlerinde mi yürütüldüğü belirlenmelidir.
Asıl iş ve yardımcı iş ilişkisi de her işyerinin somut organizasyonuna göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Sendikal yetki ve toplu iş sözleşmelerine etkisi
İşkolu sınıflandırması, sendikaların faaliyet alanı ile toplu iş sözleşmesi yetkisinin belirlenmesinde temel unsurlardan biridir.
İşyerinin yanlış işkolunda değerlendirilmesi;
- Sendika üyeliğinin hangi işkolunda hukuki sonuç doğuracağı,
- Yetki başvurusunda hangi çalışanların hesaba katılacağı,
- İşyeri veya işletme düzeyindeki toplu pazarlık kapsamının nasıl belirleneceği
konularında uyuşmazlık doğurabilir.
Bununla birlikte 22 Ağustos 2026 tarihli değişiklik, devam eden bütün toplu iş ilişkilerini geçmişe etkili biçimde ortadan kaldırmayacaktır.
6356 sayılı Kanun’un 5'inci maddesi uyarınca yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamışsa işkolu değişikliği bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve bu konuda açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz.
Aynı madde, işkolu değişikliğinin yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesini etkilemeyeceğini de açıkça düzenlemektedir.
Bu nedenle mevcut yetki başvuruları ve toplu iş sözleşmeleri bakımından otomatik bir sonuç çıkarılmamalı; her dosya bulunduğu aşamaya göre ayrıca değerlendirilmelidir.
İşkolu tespitine karşı dava süresi
Bir işyerinin hangi işkoluna girdiği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından tespit edilir. Tespit kararı Resmî Gazete’de yayımlanır.
İlgililer, somut işyeri hakkındaki tespit kararının yayımlanmasından itibaren on beş gün içinde dava açabilir.
Bu süre, 22 Ağustos 2026 tarihli genel yönetmelik değişikliğiyle karıştırılmamalıdır. On beş günlük süre, belirli bir işyeri hakkında Bakanlık tarafından verilen ve Resmî Gazete’de yayımlanan işkolu tespit kararına ilişkindir.
Dava açılması hâlinde itiraz dilekçesinin altı iş günü içerisinde Bakanlığa gönderilmesi de İşkolları Yönetmeliği’nde ayrıca düzenlenmiştir.
Sürelerin kısa olması nedeniyle işyerinin faaliyet ve organizasyon dosyasının olası bir uyuşmazlık doğmadan önce hazırlanması önemlidir.
Uygulamada hangi hususlar kontrol edilmeli?
| Kontrol alanı | İncelenecek başlıca unsur | Hukuki önemi |
|---|---|---|
| Sermaye yapısı | Belediyeler ve bağlı kuruluşlarının doğrudan veya birlikte sahip oldukları paylar | Yüzde elliden fazla sermaye ölçütünün uygulanması |
| Fiilî faaliyet | Yolcu taşıma, bakım, onarım, durak ve terminal faaliyetleri | Yeni faaliyet tanımının kapsamının belirlenmesi |
| İşyeri organizasyonu | SGK dosyaları, yönetim birliği, faaliyet yerleri ve çalışan dağılımı | Asıl iş, yardımcı iş ve ayrı işyeri değerlendirmesi |
| Toplu iş ilişkileri | Sendika üyelikleri, yetki başvuruları ve yürürlükteki toplu iş sözleşmeleri | Değişikliğin mevcut ve gelecek dönemlere etkisi |
| Resmî kayıtlar | SGK tescili, vergi levhası ve ticaret sicili kayıtları | Bakanlığın değerlendireceği verilerin tutarlılığı |
İlk adım, doğrudan faaliyet veya SGK kodunu değiştirmek değil; işyerinin fiilî faaliyetini, sermaye ilişkisini, organizasyonunu ve mevcut toplu iş ilişkilerini gösteren belgeleri tek dosyada toplamaktır.
Özellikle taşımacılık, bakım ve terminal faaliyetlerinin farklı şirketlere veya SGK dosyalarına dağıldığı yapılarda yalnızca şirket unvanına bakılarak yapılacak bir değerlendirme eksik kalabilir.
Sonuç
22 Ağustos 2026 tarihli değişiklik, belediye bağlantılı kara yolu toplu taşıma faaliyetleri bakımından Taşımacılık işkolunun kapsamını daha açık hâle getirmiştir.
Düzenlemenin belirli bir NACE koduyla sınırlandırılmamış olması, işkolu değerlendirmesinde fiilen yürütülen faaliyetin ve işyeri organizasyonunun önemini artırmaktadır.
İşverenler, sendikalar ve çalışan temsilcileri; fiilî faaliyeti, sermaye yapısını, işyeri organizasyonunu ve devam eden toplu iş sözleşmesi süreçlerini birlikte değerlendirmelidir. Somut işkolu tespit kararları bakımından on beş günlük dava süresi de yakından takip edilmelidir.
Başlıca hukuki dayanaklar
Genel bilgilendirme
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özellikleri değerlendirilmeden hukuki görüş veya danışmanlık olarak kullanılmamalıdır.